16
ноябрь
2026
ҚҰҚЫҚ ПЕН ЖАУАПКЕРШІЛІК–ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТТІҢ НЕГІЗІ
« ҚҰҚЫҚ ПЕН ЖАУАПКЕРШІЛІК–ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТТІҢ НЕГІЗІ
ҚҰҚЫҚ ПЕН ЖАУАПКЕРШІЛІК–ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТТІҢ НЕГІЗІ Конституцияда адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау негізгі басымдықтардың бірі ретінде айқындалған. Алайда өз құқығын білу жеткіліксіз, оны жүзеге асыру барысында өзге адамдардың да құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу маңызды. Меніңше, құқықтық мәдениет адамның заң талаптарын орындауымен ғана емес, қоғам алдындағы жауапкершілігін түсінуімен де өлшенеді. Әсіресе, жастар арасында осы түсінікті қалыптастырудың маңызы зор. Себебі өз әрекетінің салдарын бағалай білетін, айналасындағылардың құқығына құрметпен қарайтын жас ұрпақ қоғамдық ортадағы өзара сенім мен қауіпсіздіктің нығаюына үлес қосады. Бұл қағидат күнделікті өмірде де көрініс табады. Қоғамдық орындарда тәртіп сақтау, өзгенің еңбегін бағалау, цифрлық кеңістікте жауапкершілік таныту және қоғамдық бастамаларға белсенді қатысу – құқықтық мәдениеттің нақты көріністері. Мұндай ұстанымдар азаматтардың өз құқықтарын еркін пайдалануына және қоғам өміріне белсенді араласуына мүмкіндік беретін орта қалыптастырады. Сондықтан «Заң мен тәртіп» қағидатын тек құқық бұзушылықтың алдын алу тұрғысынан қарастыру жеткіліксіз. Оның мәні – әр адамның құқығы қорғалатын, міндеттері орындалатын және өзара құрметке негізделген қоғам қалыптастыру. Құқық пен жауапкершілік қатар жүргенде ғана заң үстемдігі күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналады.
ҚҰҚЫҚ ПЕН ЖАУАПКЕРШІЛІК–ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТТІҢ НЕГІЗІ Конституцияда адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау негізгі басымдықтардың бірі ретінде айқындалған. Алайда өз құқығын білу жеткіліксіз, оны жүзеге асыру барысында өзге адамдардың да құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу маңызды. Меніңше, құқықтық мәдениет адамның заң талаптарын орындауымен ғана емес, қоғам алдындағы жауапкершілігін түсінуімен де өлшенеді. Әсіресе, жастар арасында осы түсінікті қалыптастырудың маңызы зор. Себебі өз әрекетінің салдарын бағалай білетін, айналасындағылардың құқығына құрметпен қарайтын жас ұрпақ қоғамдық ортадағы өзара сенім мен қауіпсіздіктің нығаюына үлес қосады. Бұл қағидат күнделікті өмірде де көрініс табады. Қоғамдық орындарда тәртіп сақтау, өзгенің еңбегін бағалау, цифрлық кеңістікте жауапкершілік таныту және қоғамдық бастамаларға белсенді қатысу – құқықтық мәдениеттің нақты көріністері. Мұндай ұстанымдар азаматтардың өз құқықтарын еркін пайдалануына және қоғам өміріне белсенді араласуына мүмкіндік беретін орта қалыптастырады. Сондықтан «Заң мен тәртіп» қағидатын тек құқық бұзушылықтың алдын алу тұрғысынан қарастыру жеткіліксіз. Оның мәні – әр адамның құқығы қорғалатын, міндеттері орындалатын және өзара құрметке негізделген қоғам қалыптастыру. Құқық пен жауапкершілік қатар жүргенде ғана заң үстемдігі күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналады.